Twee vragen, één plan
Elke projectie van je vermogen rust op dezelfde ingrediënten: wat je nu hebt, wat je elk jaar opzij zet, wat je uitgeeft en een aanname over rendement. Wat verschilt, is welke grootheid je vastzet en welke je laat uitrekenen.
- Anker 1: zo snel mogelijk. Je zet niets vast behalve je cijfers. De rekensom zoekt de vroegste leeftijd waarop je vermogen je uitgaven tot het einde van je plan blijvend draagt. De uitkomst is een leeftijd.
- Anker 2: een leeftijd die je kiest. Je zet het stopmoment zelf vast, bijvoorbeeld 52. De rekensom kijkt dan of je geld vanaf dat moment reikt tot het einde van je plan. De uitkomst is een dekking: helemaal, of voor een deel.
Dat verschil klinkt technisch, maar het verandert wat je ziet. Onder het eerste anker schuift de leeftijd als je cijfers veranderen. Onder het tweede ligt de leeftijd vast en schuift de dekking. Een leeftijd en een percentage zijn geen twee schrijfwijzen van hetzelfde getal; je kunt ze niet zomaar naast elkaar leggen.
Wat het eerste anker uitrekent
Bij "zo snel mogelijk" loopt de projectie de toekomst af en zoekt het eerste moment waarop het vermogen volstaat. Vóór dat moment reikt het geld niet tot het einde van je plan, vanaf dat moment wel. Die grens is je vrijheidsleeftijd: de leeftijd vanaf wanneer werken een keuze wordt.
Bij dit anker hoort een doelvermogen: het bedrag dat je op die leeftijd nodig hebt. Hoe ver je daarop gevorderd bent, kun je als percentage uitdrukken. Dat percentage zegt dus: zoveel van het benodigde vermogen heb je al.
Wat het tweede anker uitrekent
Kies je zelf een leeftijd, dan is er niets meer te zoeken: het stopmoment staat vast. De vraag wordt of het vermogen dat je op dat moment hebt de jaren daarna draagt, tot de leeftijd waarop je plan eindigt. Is dat zo, dan is je plan gedekt. Raakt het geld eerder op, dan is het plan voor een deel gedekt, en zie je tot welke leeftijd het reikt.
Onder een vast stopmoment verdwijnt het doelvermogen als begrip. Het vermogen op je gekozen leeftijd is geen doel waar je naartoe spaart; het is gewoon wat de projectie op dat moment laat zien. Het percentage betekent daarom iets anders dan bij het eerste anker: niet "zoveel van het doel heb je al", maar "zo'n deel van de periode na je stopmoment is gedekt".
Naast deze twee bestaan nog twee vaste stopmomenten met dezelfde logica: stoppen op je AOW-leeftijd, of rekenen alsof je vandaag stopt. Ook daar is de uitkomst een dekking, geen leeftijd.
Rekenvoorbeeld · Fictief huishouden, één situatie, twee ankers
- Leeftijd nu
- 40
- Vermogen nu
- € 150.000
- Netto inkomen per jaar
- € 48.000
- Uitgaven per jaar
- € 30.000
- Opzij per jaar (spaarquote 37,5 %)
- € 18.000
- Vuistregel: 25 × uitgaven (4 % opname)
- € 750.000
- Anker 1 · vermogen na 15 jaar (55)
- ≈ € 700.300
- Anker 1 · vermogen na 16 jaar (56)
- ≈ € 753.300
- Anker 1 · vrijheidsleeftijd
- 56
- Anker 2 · gekozen stopleeftijd
- 52
- Anker 2 · vermogen na 12 jaar
- ≈ € 555.900
- Anker 2 · 4 % daarvan per jaar
- ≈ € 22.200
- Anker 2 · dekking: 22.235 ÷ 30.000
- ≈ 74 %
Hoe je je spaarquote leest onder elk anker
Je spaarquote werkt onder beide ankers even hard, maar hij verschijnt in een andere eenheid. Hoe je die quote berekent en waarom de grondslag ertoe doet, staat in Je spaarquote laten werken voor je toekomst. Hier gaat het om wat een verandering ervan zichtbaar maakt.
| Fictief huishouden | Spaarquote | Anker 1: vrijheidsleeftijd | Anker 2: dekking op 52 |
|---|---|---|---|
| Uitgaven € 30.000 per jaar | 37,5 % | 56 | ≈ 74 % |
| Uitgaven € 28.800 per jaar (€ 100 per maand minder) | 40 % | 55 | ≈ 80 % |
Daarom zegt een spaarquote op zichzelf niet "je bent er over zoveel jaar" of "je plan is voor zoveel gedekt". Pas het anker bepaalt in welke eenheid de quote doorwerkt. Wie twee uitkomsten vergelijkt, bijvoorbeeld van vorig jaar en nu, vergelijkt alleen zinvol als het anker hetzelfde is gebleven.
Het einde van je plan telt mee
Beide ankers rekenen tot een eindpunt: de leeftijd tot waar je geld reikt in je plan, en wat er dan nog over is. Dat is een tweede, aparte keuze. Wie op 90 nog een bedrag over wil hebben, vraagt meer van hetzelfde vermogen dan wie het tot die leeftijd volledig opmaakt; onder het eerste anker schuift de leeftijd daardoor op. Het stopmoment en het eindpunt zijn twee assen: ze beïnvloeden samen de uitkomst, maar het ene kies je niet met het andere.
Samengevat
- Zo snel mogelijk: de rekensom zoekt een leeftijd. Het percentage dat erbij hoort, meet hoeveel van het doelvermogen je al hebt.
- Een gekozen leeftijd: het stopmoment ligt vast, de uitkomst is een dekking. Een doelvermogen is er dan niet.
- Een betere spaarquote verschijnt onder het eerste anker als een vroegere leeftijd, onder het tweede als meer dekking.
- Uitkomsten zijn alleen vergelijkbaar onder hetzelfde anker en hetzelfde eindpunt.
Benieuwd hoe dit uitpakt met je eigen cijfers? De Vrijheidscheck hieronder geeft een eerste beeld, zonder account.